Hero image

ZOL & Jessa, samen sterk in CARDIOCHIRURGIE

Eén dienst Cardiochirurgie voor Limburg

Onze overkoepelende dienst Cardiochirurgie groepeert alle Limburgse hartchirurgen. Ze richten zich op operaties aan het hart en de grote bloedvaten en ze behandelen aandoeningen zoals hartklepafwijkingen, vernauwingen van kransslagaders en aangeboren hartafwijkingen.

De ingrepen kunnen plaatsvinden met openhartchirurgie of minimaal invasieve technieken. Doel is het herstellen of verbeteren van de hartfunctie en de levenskwaliteit van de patiënt.

Over ons

Sinds oktober 2025 beschikt Limburg over één dienst Cardiochirurgie met hartchirurgen die in beide ziekenhuizen zullen consulteren en opereren.

Het doel van de fusie tussen beide diensten is door schaalvergroting de meest optimale zorg te kunnen aanbieden aan de Limburgse patiënt. Cardiochirurgie is een sterk innoverende en hoogtechnologische discipline. Minimaal invasieve ingrepen, al dan niet met gebruik van operatierobots, winnen voortdurend aan belang. Om deze expertise te kunnen aanbieden en uitbouwen is het noodzakelijk om in een omvangrijk team te werken. Deze ambitie zullen we voor de zorg van hartpatiënten in Limburg en omliggende provincies voluit kunnen waarmaken.

  1. Klepherstel vs. klepvervanging

1.1. Klepherstel

In principe wordt gepoogd elke klep te herstellen. Dit biedt namelijk verschillende voordelen:

  • Afhankelijk van de aard van herstel dient geen of slechts tijdelijk Marcoumar (= krachtige bloedverdunner) genomen te worden, wat zowel op jonge leeftijd (bv. bij sporten, zwangerschapswens, …) als op oudere leeftijd (bv. na een val) de kans op ernstige bloedingen (hersenbloedingen, maagbloedingen,…) vermindert.
  • Bij mitralisklepherstel heeft dit bovendien een zeer gunstig effect op de werking van het hart, wat zelfs resulteert in een betere overleving op langere termijn. Bij een dergelijk klepherstel wordt niet enkel rekening gehouden met het opnieuw mooi sluiten van de klep, maar ook aan de duurzaamheid van het herstel op lange termijn wordt uitvoerig aandacht besteed.

1.2. Klepvervanging

Soms is het echter niet mogelijk de eigen klep te herstellen. Enkel dan wordt beslist tot klepvervanging. Er bestaan 2 groepen van kunstkleppen: biologische en mechanische.

  1. Aantasting van de hartkleppen

2.1. Aortaklep

2.1.1. Lekkende aortaklep

Bij een aortaklepinsufficiëntie wordt steeds gepoogd de bestaande klep te herstellen. Als geen duurzaam herstel kan uitgevoerd worden, dient de klep vervangen te worden.
Het type prothese dat gebruikt zal worden zal de avond voor de ingreep uitvoerig met de patiënt besproken worden.

2.1.2. Vernauwde aortaklep

Bij een aortaklepstenose dient de klep bijna steeds vervangen te worden.

2.1.3. Gedilateerde aortawortel

Als de aortawortel (het gedeelte van de aorta net boven de klep) belangrijk gedilateerd is, moet deze vervangen worden. Telkens dienen beide coronaire ostia in de Dacron-buis gereïmplanteerd te worden. Het type van operatie is dan afhankelijk van de aortaklep zelf:

2.1.3.1. bij aortaklepherstel

Als de aortaklep kan hersteld worden, zal een zogenaamde “klepsparende wortelvervanging” (ook wel David-operatie genoemd) uitgevoerd worden.
Hierbij wordt enkel de aortawortel vervangen door een buis in kunststof (Dacron) en wordt de eigen aortaklep behouden.

2.1.3.2. bij aortaklepvervanging

  • door een bioprothese: zowel de wortel als de aortaklep zal vervangen worden door het weefsel van een varken.
  • door een mechanische klep: hier zal de wortel vervangen worden door een buis in kunststof en de klep door een mechanische kunstklep. We spreken dan van een Bentall-operatie.

2.2. Mitralisklep

2.2.1. Mitralisklepinsufficiëntie (= ”lekkende” klep)

Bij INEZ Limburg worden ongeveer 80% van de lekkende mitraliskleppen hersteld. Bij de zogenaamde degeneratieve aandoeningen is dat zelfs 90%. Een degelijke klepherstel kan een complexe ingreep worden, waarbij verschillende technieken “op maat van de patiënt” gebruikt worden.

Het uiteindelijk herstel wordt steeds “gestabiliseerd” door een prothesering rond de eigen klep aan te brengen. Vandaar dat ook hier 6 weken Marcoumar wordt voorgeschreven. Nadien is deze “ring” door het lichaam overgroeid en kan de Marcoumar gestopt worden.

2.2.2. Mitralisklepstenose (= vernauwde klep)

Hier is de kans op klepherstel veel kleiner (30-40%) daar de slippen van de klep meestal verdikt zijn door een reumatische aandoening. Omdat ook vaak het subvalvulaire apparaat aangetast is, moeten deze kleppen vaker vervangen worden, zeker als er ook sprake is van mitralisinsufficiëntie. Het type kunstklep dat gebruikt wordt, zal steeds met de patiënt besproken worden.

2.3. Tricuspidalisklep

Deze klep kan bijna steeds hersteld worden. Bij dit herstel wordt steeds een prothesering rond de eigen klep geplaatst.

De kranslagaders brengen zuurstofrijk bloed naar de hartspier. Bij een vernauwing van deze slagaders krijgt het hart te weinig zuurstof, wat typische pijnklachten geeft, aanvankelijk bij inspanning, maar in een verder gevorderd stadium ook in rust. Uiteindelijk zal deze vernauwing leiden tot een hartinfarct of (dodelijke) ritmestoornissen.

Bij een CABG (Coronary Artery Bypass Grafting) wordt opnieuw voldoende bloed naar de kranssslagaders gebracht via een greffe die voorbij de vernauwing wordt aangesloten. Een dergelijke greffe kan bestaan uit een slagader die achter het borstbeen (arteria mammaria), of uit de buik (arteria gastroepiploica) gehaald wordt ofwel uit een ader die uit het been wordt gehaald.

Bij jonge patiënten (<65j) streven we er steeds naar om enkel arteriële greffen te gebruiken. Men spreekt dan van een volledig arteriële revascularisatie. Tijdens deze ingreep wordt het hart stilgelegd en de patiënt aangesloten op de hartlongmachine. Bij sommige patiënten (hoge leeftijd, zwaar verkalkte arteria, slechte nier- of longfunctie, cerebrovasculair accident in voorgeschiedenis …) is het voordelig om een dergelijke overbruggingsoperatie uit te voeren op het kloppende hart. We spreken dan van een OPCAB (Off-Pump Coronary Bypass).

Als enkel de voorwand van het hart gerevasculariseerd moet worden, kan dit via een kleine incisie tussen de ribben waarbij de arteria mammaria wordt vrijgeprepareerd met de robot. We spreken dan van een MIDCAB-procedure. In zeer geselecteerde gevallen kan deze MIDCAB-procedure gecombineerd worden met een ballondilatatie/stenting (PCI) van een letsel op de zij- of onderwand van het hart (HYBRIDE TECHNIEK).

Als de pompfunctie van het hart ernstig verminderd is, spreken we van “hartfalen”. Soms kan dit falen het gevolg zijn van een zuurstoftekort van de hartspier (ischemische cardiomyopathie). Soms is er echter geen duidelijke oorzaak van dit hartfalen te vinden (idiopathische cardiomyopathie).

In beide gevallen leidt dit tot een uitzetting van de hartkamers die meestal gepaard gaat met een ernstige lekkage van de hartkleppen, wat het hartfalen nog verder verergert. Uiteindelijk zal de patiënt aan dit hartfalen overlijden, tenzij hij nog in aanmerking komt voor een harttransplantatie.

Toch kan dit hartfalen, naast de medicamenteuze behandeling, ook dikwijls behandeld worden door een chirurgische behandeling anders dan transplantatie.
Een volledige revascularisatie (overbruggingen) en een duurzaam herstel van de mitralisklep- en tricuspiedklepinsufficiëntie vormen de hoekstenen van deze chirurgische behandeling.

Als de kamer uitgezet is door een omvangrijk infarctlitteken (aneurysma), kan dit infarctlitteken in bepaalde omstandigheden uitgesloten worden, waarbij de nog gezonde spier gemodelleerd wordt rond een speciaal gevormde ballon (Chase Medical) met een berekende inhoud (gerelateerd aan het lichaamsoppervlak van de patiënt). We spreken dan van een Surgical Ventricular Remodeling operatie of Dor-procedure.

Soms wordt het hartfalen verergerd door een dyssynchronie, dwz dat de wanden van het hart niet op hetzelfde moment samentrekken. Dan is de implantatie van een biventriculaire pacemaker geïndiceerd naast de hogervermelde technieken.

Voorkamerfibrillatie (VKF) is een frequent voorkomende ritmestoornis die een aantal belangrijke consequenties kan hebben:

  • De VKF kan leiden tot een snel en onregelmatig samentrekken van het hart. De patiënt wordt dit gewaar als ernstige hartkloppingen.
  • Gezien de voorkamers niet meer samentrekken leidt dit tot een verminderde vulling van de hartkamers (tot 25%).
  • Het belangrijkste risico van deze VKF is echter het vormen van een bloedklonter in deze voorkamers. Deze bloedklonter kan wegschieten vanuit de rechtervoorkamer naar de longen (pulmonaire embolie) en vanuit de linkervoorkamer naar de hersenen (beroerte) of naar andere perifere slagaders (buik of ledematen).

 

De chirurgische behandeling van deze VKF bestaat uit een ablatie. Bij deze ablatie worden een aantal lijnen in de voorkamers gecreëerd waardoor het normale signaal van de sinusknoop de ventrikels kan bereiken zonder gestoord te worden door impulsen van andere gedeelten van de atria.

Om deze lijnen te creëren kunnen verschillende technieken gebruikt worden. Wij maken meestal gebruik van een combinatie van radiofrequency en cryo-ablatie (bevriezing).

Afhankelijk van het type en de tijd dat deze voorkamerfibrillatie reeds bestaat, varieert het succes van zo’n ablatie tussen de 75 en 90%. Vandaar dat we een dergelijke ablatie momenteel uitvoeren bij bijna elke patiënt in VKF die omwille van een andere reden in ons centrum een hartoperatie moet ondergaan.

Net als in de meeste chirurgische disciplines biedt een minder invasieve toegangsweg ook in de hartchirurgie verschillende voordelen:

  • minder bloedverlies
  • minder pijn
  • een korter verblijf op Intensieve Zorgen en in het ziekenhuis
  • maar vooral een sneller herstel

Daar waar mogelijk zal dan ook steeds een minimaal invasieve toegangsweg voorgesteld worden. Wanneer u echter een gecombineerde ingreep nodig hebt (meerdere kleppen of een klepvervanging + overbruggingen) zal meestal een ‘klassieke’ ingreep voorgesteld worden.

De toegangsweg mag namelijk nooit primeren op het uiteindelijke resultaat op lange termijn. Met andere woorden, de toegangsweg dient aangepast te worden aan de patiënt en niet andersom.

Minimaal invasieve hartchirurgie wordt toegepast bij:

  • Aortaklepingrepen: een geïsoleerde aortaklepingreep zal bijna steeds uitgevoerd worden via een mini-sternotomie waarbij het borstbeen slechts over enkele centimeters wordt geopend.  We spreken dan van een MAS-ingreep (Minimal Access Surgery) of mini AVR.
  • Mitralisklep-/tricuspidalisklepingrepen.
  • Overbruggingsoperaties op de voorwand van het hart (MIDCAB): deze ingreep gebeurt in ons centrum met behulp van de robot (zie robotprocedures) via een kleine incisie in de borstwand.
  • Resectie van myxomen.

De dienst Cardiochirurgie van INEZ Limburg maakt gebruik van de da Vinci (Intuitive Surgical®) operatierobot. De da Vinci wordt voornamelijk gebruikt bij revascularisatieoperaties waarbij enkel de voorzijde van het hart dient overbrugd te worden.

Robot-geassisteerde MIDCAB (minimal invasive direct coronary artery bypass grafting)

Wanneer enkel de voorzijde van het hart dient gerevasculariseerd te worden, wordt de linker arteria mammaria vrijgedissecteerd met de da Vinci waarbij 3 kleine incisies gemaakt worden voor de robotarmen.

Vervolgens wordt via een kleine anterolaterale thoracotomie deze arteria mammaria onder direct zicht op het kloppende hart genaaid (off-pump). Het grote voordeel van de robot is dat deze arteria mammaria over de volledige lengte kan worden vrijgeprepareerd en nadien voor bescherming onder de long wordt gelegd, net zoals bij klassieke open chirurgie. Dit is heel belangrijk voor een eventuele latere (klep)heroperatie.

De voordelen van deze ingreep zijn minder pijn, minder bloedverlies, een korter verblijf in het ziekenhuis, een sneller herstel en een beter cosmetisch resultaat.

Leercurve

Alleen al het zeer intuïtieve karakter van de bediening van de da Vinci robot maakt de leercurve korter. Verder hebben we met het ganse team van chirurgen, anesthesisten, perfusionisten en verpleegkundigen een uitgebreide training gevolg in België, maar vooral in een gespecialiseerd opleidingscentrum in de VS (Prof. Chitwood, East Carolina Medical Center, Greenville, NC).

Bovendien werken we nauw samen met het team van de UCL (Cliniques universitaires Saint-Luc, Brussel), waardoor we direct op hoog niveau zijn kunnen starten en de leercurve aanzienlijk werd ingekort. Ons ziekenhuis is tevens bereid geweest om te investeren in twee consoles: dit laat toe dat twee chirurgen samen opereren, wat ideaal is om training te geven of verder getraind te worden.

Da Vinci Xi

Intussen beschikken we over de nieuwste generatie operatierobot (da Vinci Xi). De voordelen.o.v. de vorige generatie zijn groot:

  • de armen zijn langer en slanker wat zorgt voor minder conflict tussen de armen onderling
  • het installeren van de robot over de patiënt is eenvoudiger wat een belangrijke reductie in operatietijd betekent
  • de camera kan in elk van de vier armen geïnstalleerd worden.
  • heel wat nieuwe ontwikkelingen die nu in de pijplijn zitten, zullen toegepast worden in deze nieuwe generatie: beeldvorming zal onmiddellijk in de console geprojecteerd worden, door fluorescentietechnieken kan de chirurg in real-time de bloedvoorziening beoordelen, er komt een intelligent mes dat tumorweefsel van gezond weefsel kan onderscheiden,…

Het voordeel voor de patiënt is nu reeds in belangrijke mate aanwezig, maar zal met de verdere ontwikkeling van deze technologie in de toekomst alleen maar toenemen.

Team

De dienst Cardiochirurgie van INEZ Limburg zal met 5 hartchirurgen tot de grootste van het land behoren en streeft ernaar de meest hedendaagse zorg te kunnen aanbieden, inclusief een sterk ontwikkeld endoscopisch programma. De focus ligt op het verder uitwerken van vaste protocollen die afgetoetst zijn met diensten waar we nauw mee samenwerken zoals cardiologie, intensieve zorgen en anesthesie.

Onze dienst zal een optimale samenwerking met de collega’s van UZ Leuven nastreven en wil tevens een opleidingscentrum voor toekomstige hartchirurgen zijn.

Nieuws

Diensten Cardiochirurgie van Jessa en ZOL bundelen de krachten

05/11/2025

Beide ziekenhuizen zijn verheugd te kunnen
aankondigen dat ze nu ook op vlak van hartchirurgie intenser gaan samenwerken. Zo zal Limburg in
de praktijk over één dienst cardiochirurgie beschikken met hartchirurgen die in beide ziekenhuizen
zullen consulteren en opereren. De vier cardiochirurgen vormen één associatie, een vijfde
cardiochirurg wordt op korte termijn aangesteld.

Lees het volledige artikel

Contact

Jessa:

  • Dr. Katrien Vandendriessche
  • Dr. Gutermann
  • Dr. Schiettekatte
  • Prof. dr. Verbrugghe

Tel. 011/33 51 19

ZOL:

  • Dr. Gutermann
  • Dr. Schiettekatte
  • Prof. dr. Verbrugghe
  • dr. Katrien Vandendriessche

Tel. 089/80 82 20